Các Canh Giờ Trong Ngày: Bảng Quy Đổi Giờ 12 Con Giáp & 5 Canh Đêm Chuẩn Xác Nhất

17 Tháng 11, 2026

Tìm hiểu về các canh giờ trong ngày luôn là một chủ đề thú vị nhưng cũng gây không ít bối rối cho người hiện đại khi tiếp xúc với phim ảnh cổ trang, văn học dân gian hay các tài liệu phong thủy, lịch pháp Á Đông. Những khái niệm quen thuộc như "Giờ Tý canh ba", "Đêm năm canh ngày sáu khắc" hay "Giờ Ngọ ba khắc" thực chất tương ứng với mấy giờ trên chiếc đồng hồ 24 giờ ngày nay?

Làm sao để phân biệt rạch ròi giữa cách tính 12 giờ theo con giáp và 5 canh giờ ban đêm? Trong bài viết chuyên sâu dưới đây, chuyên gia thời gian từ Đồng hồ Galle sẽ cung cấp cho bạn bảng tra cứu quy đổi chuẩn xác nhất, đồng thời giải mã những triết lý nhân sinh sâu sắc ẩn sau cách đo đếm thời gian của người xưa.

1. Bảng tra cứu nhanh các canh giờ trong ngày sang giờ hiện đại

Để tránh nhầm lẫn khi tra cứu, bạn cần nắm rõ một nguyên tắc cốt lõi trong lịch pháp cổ truyền phương Đông: Người xưa sử dụng song song hai hệ thống đo thời gian là 12 Giờ Địa Chi (dùng cho toàn bộ một ngày đêm) và 5 Canh (chỉ dùng riêng cho ban đêm).

1.1. Bảng quy đổi 12 canh giờ trong ngày (Theo 12 Địa Chi / Con giáp)

Thay vì chia một ngày đêm thành 24 giờ như phương Tây, cổ nhân phương Đông chia một ngày thành 12 Thời (dân gian thường gọi quen miệng là 12 canh giờ), đặt tên theo thứ tự của 12 Địa Chi (12 con giáp) từ Tý đến Hợi.

Theo cách tính giờ theo 12 con giáp, mỗi một canh giờ cổ đại sẽ kéo dài tương đương với 2 giờ đồng hồ hiện đại. Đặc biệt, một ngày mới của người xưa không bắt đầu từ 00:00 mà bắt đầu từ lúc 23:00 đêm hôm trước (khởi đầu của giờ Tý).

Bảng: Quy đổi 12 canh giờ (12 Địa Chi) sang khung giờ hiện đại

Tên giờ (Địa Chi) Khung giờ hiện đại Thời điểm trong ngày Đặc trưng tập tính của 12 con giáp
Giờ Tý 23:00 - 01:00 Đêm khuya (Nửa đêm) Lúc chuột (Tý) hoạt động và đi kiếm ăn mạnh mẽ nhất.
Giờ Sửu 01:00 - 03:00 Rạng sáng Thời điểm trâu (Sửu) đang nhai lại cỏ để chuẩn bị sức cày bừa.
Giờ Dần 03:00 - 05:00 Chạng vạng sáng Lúc hổ (Dần) hung dữ nhất và bắt đầu đi săn mồi trong rừng.
Giờ Mão 05:00 - 07:00 Bình minh Mặt trăng lặn, mặt trời mọc; thỏ/mèo (Mão) ra khỏi hang tắm sương mai.
Giờ Thìn 07:00 - 09:00 Buổi sáng Thời điểm sương mù dễ xuất hiện, rồng (Thìn) cưỡi mây hội tụ tạo mưa.
Giờ Tỵ 09:00 - 11:00 Trưa sớm Nắng bắt đầu ấm lên, rắn (Tỵ) ẩn mình trong cỏ không làm hại người.
Giờ Ngọ 11:00 - 13:00 Giữa trưa (Chính Ngọ) Dương khí cực thịnh, mặt trời đứng bóng, ngựa (Ngọ) phi nước đại.
Giờ Mùi 13:00 - 15:00 Đầu giờ chiều Nắng dịu dần, dê (Mùi) ăn cỏ vào khung giờ này cỏ sẽ mọc lại tốt nhất.
Giờ Thân 15:00 - 17:00 Chiều tà Mặt trời ngả về tây, khỉ (Thân) thích hú vang gọi bầy đàn về tổ.
Giờ Dậu 17:00 - 19:00 Hoàng hôn Trời bắt đầu chập choạng tối, gà (Dậu) tìm đường về chuồng nghỉ ngơi.
Giờ Tuất 19:00 - 21:00 Chập tối Màn đêm buông xuống, chó (Tuất) bắt đầu tỉnh táo đi tuần trông nhà.
Giờ Hợi 21:00 - 23:00 Đêm muộn Vạn vật chìm vào tĩnh lặng, lợn (Hợi) ngủ say sưa nhất.

Các canh giờ trong ngày - mặt đồng hồ kim loại khắc 12 con giáp và số La Mã

Quy đổi các canh giờ trong ngày sang giờ hiện đại giúp chúng ta hiểu rõ lịch pháp cổ truyền và ứng dụng vào đời sống

1.2. Bảng quy đổi 5 canh giờ ban đêm (Canh 1 đến Canh 5 là mấy giờ?)

Nếu 12 giờ Địa Chi dùng cho cả ngày, thì khái niệm "Canh" trong câu "Đêm năm canh" chỉ được áp dụng riêng cho khoảng thời gian ban đêm - lúc con người nghỉ ngơi và cần lực lượng tuần đêm (phu cầm canh) gõ trống, gõ mõ báo giờ.

Vậy thực chất 1 canh là mấy giờ? Ban đêm được người xưa tính từ lúc trời tối hẳn (19:00 tối hôm trước) cho đến khi trời hửng sáng (05:00 sáng hôm sau), tổng cộng kéo dài 10 tiếng đồng hồ. Khi chia đều 10 tiếng này cho 5 canh, chúng ta có kết quả: 1 canh giờ đêm = 2 giờ hiện đại (tương đương với độ dài của 1 giờ con giáp).

Bảng: Quy đổi 5 canh giờ đêm sang giờ hiện đại

Tên Canh đêm Khung giờ hiện đại Tương ứng với giờ Con Giáp Ý nghĩa dân gian & Nhịp sinh học
Canh 1 (Canh một) 19:00 - 21:00 Giờ Tuất Đợi trăng lên, cửa thành bắt đầu đóng, hạn chế đi lại.
Canh 2 (Canh hai) 21:00 - 23:00 Giờ Hợi Mọi nhà tắt đèn, chuẩn bị chìm vào giấc ngủ.
Canh 3 (Canh ba) 23:00 - 01:00 Giờ Tý Giữa đêm khuya thanh vắng ("Giờ Tý canh ba"), âm khí thịnh nhất.
Canh 4 (Canh tư) 01:00 - 03:00 Giờ Sửu Đêm sâu lạnh lẽo nhất, con người ngủ say nhất.
Canh 5 (Canh năm) 03:00 - 05:00 Giờ Dần Tiếng gà gáy báo hiệu trời sắp sáng, kết thúc một đêm dài.

2. Giải mã 3 khái niệm đo thời gian cổ đại: Giờ (Sơ/Chính) - Canh - Khắc

Khi đã nắm được bảng tính các canh giờ trong ngày, nhiều độc giả vẫn thắc mắc tại sao cổ nhân có thể xác định được những mốc thời gian chi tiết hơn khi mỗi canh giờ kéo dài tới tận 2 tiếng. Câu trả lời nằm ở cách chia nhỏ thành Giờ Sơ - Giờ Chính và đơn vị Khắc.

2.1. "Giờ Đầu" (Sơ) và "Giờ Chính" trong mỗi canh giờ là gì?

Vì mỗi một canh giờ theo 12 con giáp kéo dài 2 tiếng đồng hồ hiện đại, nên để chỉ định thời gian chính xác hơn tới từng tiếng, người xưa chia đôi mỗi canh giờ thành 2 phần bằng nhau (mỗi phần 1 tiếng):

  • Giờ Đầu (gọi là Sơ): Là 1 tiếng đồng hồ đầu tiên của canh giờ đó.
  • Giờ Chính (gọi là Chính): Là 1 tiếng đồng hồ thứ hai của canh giờ đó.

Ví dụ minh họa: Giờ Ngọ kéo dài từ 11:00 đến 13:00 trưa. Trong đó, khoảng thời gian từ 11:00 - 12:00 được gọi là Ngọ Sơ (đầu giờ Ngọ); còn thời điểm đúng 12:00 trưa - 13:00 chiều được gọi là Chính Ngọ (giữa trưa). Tương tự, Giờ Tý (23:00 - 01:00) sẽ có Tý Sơ (23:00 - 00:00) và Chính Tý (00:00 - 01:00).

2.2. "Ngày sáu khắc" là gì? 1 khắc bằng bao nhiêu phút?

Để trả lời chính xác câu hỏi 1 khắc bằng bao nhiêu phút, chúng ta cần phân biệt rõ 2 hệ thống tính "Khắc" từng tồn tại trong lịch sử phương Đông:

  1. Khắc trong câu tục ngữ "Đêm năm canh, ngày sáu khắc": Sau khi lấy 10 tiếng ban đêm (19:00 - 05:00) chia thành 5 canh, quỹ thời gian ban ngày còn lại là 14 tiếng đồng hồ (tính từ 05:00 sáng đến 19:00 tối). Người xưa chia đều 14 tiếng ban ngày này thành 6 phần bằng nhau gọi là 6 khắc. → Như vậy, 1 khắc ban ngày = 14 giờ / 6 = 2 giờ 20 phút (tức 140 phút hiện đại).
  2. Khắc trong Lịch pháp chính ("Giờ Ngọ ba khắc"): Trên dụng cụ đo thời gian cổ đại là Đồng hồ nước (Khắc lậu), các nhà thiên văn học thời cổ chia 1 ngày đêm (24 giờ) thành 100 khắc. Đến thời nhà Thanh (Trung Quốc), để đồng bộ với 12 canh giờ, lịch pháp được chuẩn hóa thành 96 khắc mỗi ngày đêm (tức mỗi canh giờ 2 tiếng sẽ chứa đúng 8 khắc). → Theo hệ quy chuẩn này: 1 khắc = 120 phút / 8 = 15 phút hiện đại.

Nhờ quy ước 1 khắc = 15 phút, chúng ta dễ dàng giải mã được cụm từ kinh điển "Giờ Ngọ ba khắc" thường xuất hiện trong phim cổ trang: Giờ Ngọ bắt đầu lúc 11:00 trưa, cộng thêm 3 khắc (3 x 15 = 45 phút) sẽ rơi vào đúng 11 giờ 45 phút trưa. Đây là thời điểm mặt trời lên cao nhất, dương khí đạt cực đại, thường được chọn để hành hình phạm nhân nhằm dùng dương khí trấn áp oán khí.

3. Nguồn gốc thú vị: Vì sao các canh giờ trong ngày lại gắn với 12 con giáp?

Không phải ngẫu nhiên mà tổ tiên ta lại ghép 12 loài động vật vào 12 khung giờ trong ngày và chọn mốc 23:00 đêm làm điểm khởi đầu. Điều này bắt nguồn từ triết lý Âm Dương - Ngũ Hành và sự quan sát tinh tế tập tính sinh học của muôn loài trong nền văn minh nông nghiệp lúa nước.

Theo quy luật Âm Dương tiêu trưởng, khoảng thời gian từ 23:00 đến 01:00 sáng (Giờ Tý) là lúc bóng đêm dày đặc nhất (Âm khí đạt cực thịnh), nhưng đồng thời cũng là khoảnh khắc tia Dương khí đầu tiên của ngày mới bắt đầu nảy mầm trong lòng đất (gọi là Nhất dương sinh). Do đó, người xưa lấy giờ Tý làm điểm khởi đầu cho một chu kỳ sống mới.

Mỗi con giáp đại diện cho một khung giờ đều phản ánh chính xác nhịp điệu của tự nhiên:

  • Nhóm giờ đêm và rạng sáng (Tý, Sửu, Dần, Mão): Từ 23:00 đến 07:00 sáng là quá trình chuyển giao từ tĩnh sang động. Chuột (Tý) kiếm ăn đêm; trâu (Sửu) nhai cỏ lấy sức; hổ (Dần) rời hang săn mồi lúc sương lạnh và mèo/thỏ (Mão) thức giấc khi ánh bình minh vừa ló rạng.
  • Nhóm giờ ban ngày (Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi): Từ 07:00 đến 15:00 chiều là lúc Dương khí vượng nhất. Rồng (Thìn) bay lượn tượng trưng cho sinh khí buổi sáng; rắn (Tỵ) nằm yên dưới nắng sớm; ngựa (Ngọ) tràn đầy năng lượng dương lúc đứng bóng và dê (Mùi) thong dong gặm cỏ chiều.
  • Nhóm giờ chiều tà và tối muộn (Thân, Dậu, Tuất, Hợi): Từ 15:00 đến 23:00 đêm là lúc Dương suy, Âm thịnh dần. Khỉ (Thân) gọi bầy về núi; gà (Dậu) lên chuồng khi mặt trời lặn; chó (Tuất) canh giữ sự bình yên lúc tối trời và lợn (Hợi) ngủ say khép lại một ngày dài.

Tranh minh họa các canh giờ trong ngày gắn với 12 con giáp, chia thời gian ban ngày và ban đêm

Cách gọi tên các canh giờ trong ngày bắt nguồn từ sự quan sát tỉ mỉ tập tính sinh học của 12 loài vật trong tự nhiên

4. Ứng dụng các canh giờ trong ngày vào đời sống và sức khỏe (Đồng hồ sinh học Đông y)

Hiểu rõ các canh giờ trong ngày không chỉ giúp chúng ta tra cứu lịch sử hay chọn giờ Hoàng Đạo (khung giờ cát lành) để cưới hỏi, khai trương, xuất hành, mà còn mang lại giá trị to lớn trong việc bảo vệ sức khỏe.

Theo y học cổ truyền phương Đông (Hoàng Đế Nội Kinh), cơ thể con người là một tiểu vũ trụ vận hành đồng điệu với thiên nhiên. Trong một ngày đêm, khí huyết sẽ lần lượt lưu thông cực đại qua 12 kinh lạc (tương ứng với 12 tạng phủ) theo đúng 12 canh giờ:

  • Giờ Tý (23:00 - 01:00) - Kinh Đởm (Mật) & Giờ Sửu (01:00 - 03:00) - Kinh Can (Gan): Đây là khung giờ vàng để Mật tiết dịch và Gan tiến hành lọc máu, đào thải độc tố. Bạn bắt buộc phải chìm vào giấc ngủ sâu trước 23:00 để gan mật phục hồi. Thức khuya vào giờ Tý, giờ Sửu sẽ khiến da sạm màu, mắt mờ và suy giảm miễn dịch.
  • Giờ Dần (03:00 - 05:00) - Kinh Phế (Phổi): Phổi bắt đầu phân bổ khí huyết đi khắp cơ thể. Người già hoặc người mắc bệnh hô hấp thường hay ho vào khung giờ này; cần giữ ấm lồng ngực.
  • Giờ Mão (05:00 - 07:00) - Kinh Đại Tràng (Ruột già): Thời điểm lý tưởng nhất để thức dậy, uống một cốc nước ấm và đi đại tiện để thanh lọc cặn bã ra khỏi cơ thể.
  • Giờ Thìn (07:00 - 09:00) - Kinh Vị (Dạ dày) & Giờ Tỵ (09:00 - 11:00) - Kinh Tỳ (Lá lách): Dạ dày tiết dịch tiêu hóa mạnh nhất và Lá lách chuyển hóa dinh dưỡng. Đây là lý do bạn phải ăn sáng đầy đủ trong giờ Thìn (7h - 9h) mà không sợ tích tụ mỡ thừa.
  • Giờ Ngọ (11:00 - 13:00) - Kinh Tâm (Tim): Dương khí cực đại, tim hoạt động mạnh để bơm máu. Bạn nên ăn trưa vừa đủ và dành 15 - 30 phút chợp mắt nghỉ trưa để dưỡng Tâm.
  • Giờ Thân (15:00 - 17:00) - Kinh Bàng Quang & Giờ Dậu (17:00 - 19:00) - Kinh Thận: Khung giờ vàng để uống thêm nước, tập luyện thể dục thể thao giúp bài tiết độc tố và ăn tối nhẹ nhàng để không gây áp lực cho Thận.
  • Giờ Tuất (19:00 - 21:00) - Kinh Tâm Bào & Giờ Hợi (21:00 - 23:00) - Kinh Tam Tiêu: Thời gian cơ thể thư giãn thần kinh, điều hòa nội tiết. Bạn nên gác lại công việc, đọc sách, ngâm chân nước ấm và lên giường đi ngủ vào cuối giờ Hợi.

5. Từ công cụ điểm canh cổ đại đến kiệt tác đồng hồ đeo tay hiện đại

Khi tìm hiểu về các canh giờ trong ngày, chắc hẳn bạn sẽ tự hỏi: Khi chưa có đồng hồ chạy pin hay đồng hồ cơ khí, người xưa làm thế nào để biết chính xác khi nào sang canh mới hay hết một khắc?

Trong suốt hàng thiên niên kỷ, tổ tiên chúng ta đã phát minh ra những công cụ đo lường thời gian vô cùng độc đáo:

  • Đồng hồ mặt trời (Nhật quỹ): Sử dụng một chiếc kim bằng đá hoặc đồng đặt nghiêng trên đĩa khắc sẵn 12 canh giờ và 96 vạch khắc. Khi mặt trời di chuyển vào ban ngày, bóng của kim sẽ đổ xuống đĩa đá, chỉ chính xác từng canh giờ.
  • Đồng hồ nước (Khắc lậu) và Đồng hồ hương trầm: Dùng cho ban đêm hoặc những ngày mưa mù. Nước được nhỏ giọt đều đặn từ bình cao xuống bình chứa có cắm sẵn một thước đo khắc vạch (thước Tiễn). Khi mực nước dâng lên đến vạch của canh nào, người phu tuần sẽ đánh trống hoặc gõ chiêng báo hiệu canh giờ đó cho cả kinh thành.

Ngày nay, sự phát triển rực rỡ của ngành chế tác đồng hồ thế giới đã thu gọn cả một hệ thống Nhật quỹ và Khắc lậu đồ sộ vào trong những cỗ máy đeo tay nhỏ gọn, chuẩn xác đến từng phần nghìn giây.

Đặc biệt, triết lý Âm - Dương luân chuyển nhịp nhàng giữa các canh giờ ngày và đêm (từ bình minh giờ Mão đến hoàng hôn giờ Dậu) vẫn được các thương hiệu đồng hồ danh tiếng tái hiện đầy nghệ thuật thông qua hai tính năng kinh điển:

  • Tính năng đồng hồ Sun & Moon (Nhật Nguyệt): Một đĩa xoay trên mặt số hiển thị hình ảnh Mặt Trời tỏa sáng vào các canh giờ ban ngày và chuyển dần sang hình ảnh Mặt Trăng cùng các vì sao khi bước vào 5 canh giờ ban đêm.
  • Tính năng Lịch tuần trăng (Moonphase): Mô phỏng chính xác chu kỳ tròn - khuyết của Mặt Trăng theo từng ngày Âm lịch ngay trên cổ tay người đeo, giữ trọn vẹn sợi dây kết nối giữa con người hiện đại với quy luật vận hành của vũ trụ.

Đồng hồ cơ tích hợp tính năng Sun & Moon hiển thị ngày đêm trên mặt số

Triết lý luân chuyển ngày đêm của các canh giờ cổ đại được tái hiện sống động qua tính năng Sun & Moon trên các cỗ máy đồng hồ cơ học hiện đại

Hy vọng bài viết chi tiết trên đây đã giúp bạn nắm vững các canh giờ trong ngày, biết cách quy đổi nhanh chóng giữa 12 giờ con giáp, 5 canh đêm, 6 khắc ngày sang hệ thống giờ hiện đại, cũng như ứng dụng đồng hồ sinh học Đông y để chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc đồng hồ cơ chính hãng tích hợp lịch Sun & Moon hay Moonphase đẳng cấp để làm chủ từng khoảnh khắc trong ngày, hãy ghé thăm hệ thống showroom Đồng hồ Galle trên toàn quốc hoặc liên hệ ngay hotline miễn phí 1800 6785 để được tư vấn và trải nghiệm dịch vụ bảo hành chuẩn Thụy Sỹ Galle Care nhé!

Chia sẻ:

BÌNH LUẬN

Các bài viết liên quan

  1. Các Canh Giờ Trong Ngày: Bảng Quy Đổi Giờ 12 Con Giáp & 5 Canh Đêm Chuẩn Xác Nhất

    Các Canh Giờ Trong Ngày: Bảng Quy Đổi Giờ 12 Con Giáp & 5 Canh Đêm Chuẩn Xác Nhất

    17 Tháng 11, 2026
  2. 365 ngày bằng bao nhiêu giây? Cách tính chi tiết

    365 ngày bằng bao nhiêu giây? Cách tính chi tiết

    16 Tháng 11, 2026

    365 ngày bằng bao nhiêu giây là câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu về cách quy đổi các đơn vị thời gian. Theo quy ước thông thường, 1 ngày có 24 giờ, tương đương 86.400 giây. Như vậy, 365 ngày tương ứng với 31.536.000 giây. Trong bài viết này, Đồng hồ Galle sẽ hướng dẫn bạn cách tính chi tiết, phân biệt số giây giữa năm thường và năm nhuận, đồng thời cung cấp công cụ quy đổi ngày sang giờ, phút, giây nhanh chóng.

  3. 1 năm có bao nhiêu ngày chủ nhật? Cách tính chi tiết

    1 năm có bao nhiêu ngày chủ nhật? Cách tính chi tiết

    16 Tháng 11, 2026

    1 năm có bao nhiêu ngày chủ nhật là thắc mắc của nhiều người khi tìm hiểu về lịch và cách tính thời gian trong năm. Trong bài viết này, Đồng hồ Galle sẽ giúp bạn hiểu rõ cách xác định số ngày Chủ nhật trong năm thường, năm nhuận cùng những ví dụ minh họa dễ áp dụng.

Sản phẩm đã xem gần nhất
Hoặc nhập tên để tìm
So sánh (0)