Núm đồng hồ là gì? Chức năng và cách sử dụng đúng

Núm đồng hồ là bộ phận nhỏ nằm bên ngoài vỏ, thường được sử dụng để chỉnh giờ, lịch và lên dây cót cho đồng hồ cơ. Cùng Đồng hồ Galle hiểu đúng cách sử dụng núm giúp hạn chế hư hỏng trục, sai lịch và ảnh hưởng đến khả năng chống nước.

1. Núm đồng hồ là gì?

Núm đồng hồ, tiếng Anh là crown, là bộ phận được bố trí bên ngoài vỏ để người dùng điều chỉnh thời gian và một số chức năng của đồng hồ. Núm thường nằm ở vị trí 3 giờ nhưng cũng có thể được đặt tại 2 giờ, 4 giờ, 8 giờ hoặc các vị trí khác tùy thiết kế.

Trên đồng hồ kim truyền thống, núm thường có dạng tròn với các rãnh nhỏ quanh viền để tăng độ bám khi xoay. Một số thương hiệu còn khắc logo lên bề mặt núm nhằm tạo điểm nhận diện và hoàn thiện thiết kế.

Núm đồng hồ

Núm đồng hồ không hoạt động độc lập mà kết nối với bộ máy thông qua một hệ thống gồm nhiều chi tiết. Cấu tạo cụ thể thay đổi theo từng loại đồng hồ nhưng thường có các bộ phận cơ bản sau:

• Đầu núm: Phần nằm bên ngoài vỏ, nơi người dùng trực tiếp cầm, kéo hoặc xoay.

• Trục núm: Thanh kim loại kết nối núm với cơ cấu chỉnh giờ bên trong bộ máy.

• Ống núm: Bộ phận nằm trên vỏ, giúp định hướng và giữ trục núm.

• Gioăng: Vòng đệm hỗ trợ hạn chế bụi, hơi ẩm và nước xâm nhập qua vị trí núm.

• Ren khóa: Xuất hiện trên núm đồng hồ vặn ren, cho phép núm được siết chặt vào vỏ.

Khi người dùng kéo hoặc xoay núm, chuyển động được truyền qua trục đến bộ máy. Vì vậy, việc dùng lực quá mạnh có thể làm cong trục, hỏng ren hoặc ảnh hưởng đến cơ cấu chỉnh giờ.

2. Chức năng của núm đồng hồ

Chức năng chính của núm đồng hồ là cho phép người dùng tương tác với bộ máy mà không cần mở vỏ. Tùy số nấc và cấu tạo, núm có thể dùng để chỉnh giờ, lịch, lên dây cót hoặc điều khiển những chức năng nâng cao.

2.1. Điều chỉnh giờ, ngày và các chức năng

Trên đồng hồ kim, núm thường được kéo ra từng nấc để lựa chọn chức năng cần điều chỉnh. Mỗi vị trí có thể đảm nhiệm một nhiệm vụ khác nhau:

• Chỉnh kim giờ và kim phút.

• Chỉnh nhanh lịch ngày.

• Chỉnh lịch thứ.

• Điều chỉnh kim GMT hoặc múi giờ thứ hai.

• Chỉnh Moonphase.

• Thiết lập tháng, năm hoặc lịch phức tạp tùy bộ máy.

Không phải đồng hồ nào cũng có cùng số nấc núm. Một mẫu không có lịch có thể chỉ gồm vị trí đóng và một nấc chỉnh giờ, trong khi đồng hồ có lịch thường sử dụng thêm một nấc chỉnh nhanh.

Chiều xoay núm cũng không hoàn toàn giống nhau giữa các bộ máy. Người dùng nên tham khảo sách hướng dẫn của đúng model trước khi chỉnh ngày, thứ hoặc các chức năng đặc biệt.

Chiếc núm đồng hồ nhỏ bé nhưng không thể thiếu trong cách vận hành của bộ máy

2.2. Lên dây cót cho đồng hồ cơ

Với đồng hồ cơ hỗ trợ lên cót tay, người dùng có thể xoay núm khi núm đang ở vị trí đóng để tích trữ năng lượng cho bộ máy. Chuyển động này làm dây cót bên trong được cuộn lại, sau đó giải phóng năng lượng dần để duy trì hoạt động.

Đồng hồ Hand-winding cần được lên cót định kỳ bằng núm. Đồng hồ Automatic có thể tự tích trữ năng lượng thông qua chuyển động cổ tay nhưng nhiều bộ máy vẫn hỗ trợ lên cót tay khi đồng hồ đã dừng.

Khi lên cót cần lưu ý:

• Tháo đồng hồ khỏi cổ tay trước khi thao tác.

• Xoay núm nhẹ và đều.

• Không cố xoay nếu cảm thấy lực cản tăng bất thường.

• Không sử dụng kìm hoặc dụng cụ để vặn núm.

• Kiểm tra hướng lên cót theo hướng dẫn của bộ máy.

Đối với đồng hồ lên cót tay truyền thống, người dùng nên dừng lại khi cảm nhận dây cót đã đủ căng. Với nhiều bộ máy Automatic hiện đại, cơ chế trượt có thể hạn chế tình trạng lên cót quá mức, nhưng vẫn không nên xoay núm liên tục khi không cần thiết.

2.3. Hỗ trợ duy trì khả năng chống nước

Núm là một trong những vị trí có khe hở trên vỏ đồng hồ. Hệ thống gioăng, ống núm và ren khóa được thiết kế để hạn chế nước hoặc hơi ẩm xâm nhập vào bên trong.

Trên đồng hồ sử dụng núm đồng hồ vặn ren, việc khóa núm đúng cách giúp tăng độ kín của khu vực này. Tuy nhiên, khả năng chống nước còn phụ thuộc vào toàn bộ cấu tạo vỏ, kính, nắp đáy, gioăng và tình trạng thực tế của đồng hồ.

Người dùng không nên:

• Kéo hoặc xoay núm khi đồng hồ đang ở dưới nước.

• Thao tác khi núm hoặc tay còn ướt.

• Đeo đồng hồ tiếp xúc nước khi núm chưa được đóng kín.

• Tự kết luận đồng hồ còn chống nước tốt chỉ dựa vào thông số ban đầu.

Gioăng có thể lão hóa theo thời gian. Đồng hồ đã va đập, mở nắp hoặc sửa núm nên được kiểm tra độ kín bằng thiết bị chuyên dụng trước khi tiếp tục tiếp xúc với nước.

3. Các loại núm đồng hồ phổ biến

Núm đồng hồ có thể được phân loại theo cơ chế đóng mở, vị trí, hình dáng và thiết kế bảo vệ. Phổ biến nhất là núm kéo đẩy, núm đồng hồ vặn ren, núm chìm, núm có bộ phận bảo vệ và các kiểu núm trang trí đặc biệt.

3.1. Núm kéo đẩy thông thường

Núm kéo đẩy là loại phổ biến trên đồng hồ Quartz, đồng hồ cơ cơ bản và Dress Watch. Người dùng chỉ cần kéo núm ra từng nấc để chỉnh lịch hoặc thời gian, sau đó đẩy núm sát lại vỏ.

Ưu điểm của loại núm này là:

• Dễ sử dụng.

• Thao tác chỉnh giờ nhanh.

• Cấu tạo tương đối đơn giản.

• Phù hợp với đồng hồ mỏng và thanh lịch.

Hạn chế là khả năng bảo vệ khu vực núm thường không cao bằng núm đồng hồ vặn ren. Sau khi chỉnh, người dùng cần kiểm tra núm đã được đẩy sát vào vỏ.

3.2. Núm đồng hồ vặn ren

Núm đồng hồ vặn ren, tiếng Anh là screw-down crown, được cố định vào ống núm bằng hệ thống ren. Trước khi chỉnh giờ, người dùng phải xoay mở ren rồi mới kéo núm ra từng nấc.

Loại núm này thường xuất hiện trên đồng hồ lặn và đồng hồ thể thao có yêu cầu cao về độ kín. Rolex sử dụng núm vặn ren trên vỏ Oyster để tạo lớp bảo vệ trước nước và bụi; Longines HydroConquest cũng kết hợp núm ren với nắp đáy vặn để hỗ trợ khả năng chống nước.

Khi sử dụng núm ren, cần:

1. Xoay mở ren hoàn toàn.

2. Kéo núm đến đúng nấc.

3. Chỉnh giờ hoặc lịch.

4. Đẩy núm sát vào vỏ.

5. Vừa ấn nhẹ vừa xoay để khóa ren.

6. Không siết núm bằng lực quá mạnh.

Núm đồng hồ vặn ren đại diện cho sự mạnh mẽ, năng động

3.3. Núm chìm

Núm chìm, hay recessed crown, được đặt sát hoặc nằm một phần trong vỏ đồng hồ. Thiết kế này giúp tổng thể gọn hơn, hạn chế núm cấn vào mu bàn tay và giảm nguy cơ va chạm trực tiếp.

Núm chìm thường được đặt tại vị trí 3 giờ hoặc 4 giờ. Seiko từng sử dụng núm chìm ở vị trí 4 giờ như một trong những đặc điểm nhận diện của Seiko 5, trong khi Citizen cũng áp dụng thiết kế này trên một số mẫu Tsuyosa để tạo đường nét liền mạch hơn cho vỏ.

Hạn chế của núm chìm là diện tích tiếp xúc nhỏ, khiến việc kéo hoặc xoay có thể khó hơn với người có ngón tay lớn.

3.4. Núm có bộ phận bảo vệ

Loại núm này được bao quanh bởi hai gờ kim loại hoặc một cơ cấu bảo vệ riêng nhằm giảm nguy cơ va đập, cong hoặc gãy trục núm.

Hai dạng thường gặp gồm:

• Crown Guard: Hai phần vỏ nhô ra ở hai bên núm.

• Cầu bảo vệ núm: Một cơ cấu có cần gạt ép núm sát vào vỏ.

Panerai sử dụng thiết bị bảo vệ núm có cần gạt trên dòng Luminor nhằm hỗ trợ độ kín và hạn chế núm bị va đập ngoài ý muốn.

Loại núm này thường xuất hiện trên:

• Đồng hồ lặn.

• Đồng hồ quân đội.

• Đồng hồ thể thao.

• Đồng hồ sử dụng trong môi trường có nguy cơ va đập.

3.5. Núm kích thước lớn

Núm lớn thường xuất hiện trên đồng hồ phi công, đồng hồ quân đội hoặc các mẫu cót tay. Kích thước lớn và bề mặt có nhiều rãnh giúp người dùng dễ cầm, xoay và lên dây cót hơn.

Trên đồng hồ phi công truyền thống, núm lớn được thiết kế để người đeo vẫn có thể thao tác khi sử dụng găng tay. IWC Big Pilot hiện tiếp tục sử dụng núm hình nón kích thước lớn như một chi tiết nhận diện của bộ sưu tập.

Các kiểu dáng thường gặp gồm:

• Núm hình nón.

• Núm hành tây.

• Núm tròn lớn.

• Núm nhiều rãnh sâu.

Ưu điểm là dễ thao tác nhưng kích thước lớn có thể gây cấn mu bàn tay nếu vỏ và vị trí núm không được thiết kế phù hợp.

3.6. Núm đính đá Cabochon

Núm Cabochon là loại núm được đính đá hoặc vật liệu trang trí có bề mặt bo tròn, thường nhằm tăng tính thẩm mỹ hơn là thay đổi cơ chế vận hành.

Cartier là thương hiệu nổi tiếng với núm đính Sapphire Cabochon hoặc Spinel xanh trên nhiều dòng đồng hồ như Tank, Panthère và Baignoire. Chi tiết này kết nối ngôn ngữ thiết kế trang sức với kỹ thuật chế tác đồng hồ.

Núm Cabochon thường xuất hiện trên:

• Đồng hồ nữ.

• Đồng hồ trang sức.

• Dress Watch cao cấp.

• Đồng hồ có thiết kế cổ điển.

Khi núm bị va đập, phần đá trang trí có thể bị xước, lỏng hoặc rơi nên không nên dùng dụng cụ kim loại kẹp trực tiếp vào bề mặt núm.

3.7. Núm đa giác hoặc núm có mặt cắt

Núm đa giác có bề mặt được tạo thành từ nhiều cạnh hoặc mặt cắt thay vì dạng tròn truyền thống. Thiết kế này vừa hỗ trợ độ bám vừa tạo dấu ấn thẩm mỹ riêng.

Một số đồng hồ Cartier sử dụng núm 7 cạnh hoặc 8 cạnh, kết hợp với đá Sapphire hay Spinel để tạo điểm nhận diện.

Các biến thể có thể gồm:

• Núm lục giác.

• Núm bát giác.

• Núm cắt cạnh.

• Núm có rãnh dạng hạt.

• Núm tạo hình giống trang sức.

Loại này thường xuất hiện trên đồng hồ thời trang hoặc đồng hồ cao cấp, nơi núm đồng hồ đóng vai trò như một chi tiết thiết kế.

4. Dấu hiệu núm đồng hồ bị hỏng

Núm và trục núm thường xuyên chịu lực kéo, xoay và tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Sau thời gian sử dụng hoặc va đập, bộ phận này có thể bị lỏng, kẹt, mòn ren hoặc mất khả năng điều khiển bộ máy.

4.1. Núm bị lỏng, kẹt hoặc xoay không tác dụng

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Núm xoay nhưng kim không di chuyển.

• Núm không lên cót được.

• Không kéo được núm ra đúng nấc.

• Núm tự trượt khỏi vị trí chỉnh.

• Núm xoay quá nhẹ và không có cảm giác ăn khớp.

• Núm rất nặng hoặc bị kẹt.

• Kim hoặc lịch chỉ thay đổi khi xoay mạnh.

Nguyên nhân có thể đến từ trục núm bị cong, gãy, mòn hoặc cơ cấu chỉnh giờ bên trong gặp lỗi. Không nên tiếp tục vặn mạnh vì có thể khiến mức độ hư hỏng nghiêm trọng hơn.

4.2. Núm không đóng kín hoặc bị rơi

Núm không thể đẩy sát vỏ hoặc không khóa được ren có thể làm giảm khả năng bảo vệ bộ máy trước bụi và hơi ẩm.

Các trường hợp cần chú ý:

• Núm đồng hồ vặn ren không bắt được ren.

• Núm bị nghiêng.

• Có khoảng hở giữa núm và vỏ.

• Núm tự bật ra sau khi đóng.

• Núm rơi khỏi trục.

• Gioăng núm bị lộ hoặc biến dạng.

• Xuất hiện hơi nước dưới mặt kính sau khi núm bị va đập.

Nếu núm bị rơi, người dùng nên giữ lại chi tiết, ngừng đeo đồng hồ và tránh tiếp xúc nước. Không nên tự dùng keo để gắn núm trở lại.

4.3. Khi nào cần thay núm đồng hồ?

Không phải mọi vấn đề đều cần thay mới toàn bộ núm. Kỹ thuật viên cần kiểm tra cả núm, trục, ống núm, ren, gioăng và cơ cấu chỉnh giờ trước khi đưa ra phương án.

Núm có thể cần thay khi:

• Bị móp hoặc biến dạng nặng.

• Ren bị mòn, không thể khóa.

• Núm bị gãy khỏi trục.

• Bề mặt ăn mòn nghiêm trọng.

• Gioăng hoặc cấu trúc núm không còn bảo đảm độ kín.

• Núm thay thế trước đó không đúng kích thước.

• Logo hoặc lớp hoàn thiện bị hư hỏng và khách hàng muốn phục hồi thẩm mỹ.

Khi thay, cần chọn núm tương thích với đường kính trục, ống núm, kiểu ren, màu vỏ và thiết kế nguyên bản của đồng hồ.

5. Điểm danh những mẫu đồng hồ có núm đồng hồ đẹp nhất

Trong thế giới đồng hồ cao cấp, núm đồng hồ không chỉ đóng vai trò chỉnh giờ và bảo vệ bộ máy, mà còn được xem như một chi tiết thiết kế mang dấu ấn thẩm mỹ tinh tế. Nhiều thương hiệu đã biến núm vặn thành “chữ ký” riêng, tạo nên sự khác biệt ngay từ những chi tiết nhỏ nhất. Dưới đây, Đồng hồ Galle giới thiệu 5 mẫu nổi bật đang được phân phối chính hãng, sở hữu núm đồng hồ vừa đẹp mắt vừa tối ưu công năng.

5.1. Baume & Mercier Riviera Baumatic M0A10682 

M0A10682 sở hữu thiết kế núm đồng hồ vô cùng ấn tượng. Núm có dạng đa giác, đồng điệu với dáng vỏ đặc trưng của bộ sưu tập Riviera. Các đường vát cạnh sắc nét, bề mặt được đánh xước và đánh bóng xen kẽ, vừa tăng độ bền vừa mang đến cảm giác sang trọng.

Điểm nhấn nổi bật nhất chính là biểu tượng logo Baume & Mercier được khắc chìm tinh xảo ngay chính diện núm, giúp tăng tính nhận diện và khẳng định đẳng cấp thương hiệu. Thiết kế này không chỉ mang lại sự tiện lợi trong thao tác chỉnh giờ, mà còn thể hiện tinh thần thể thao, mạnh mẽ và sang trọng của Riviera Baumatic.

Baume & Mercier Riviera Baumatic M0A10682

5.2. Frederique Constant Highlife Heart Beat Automatic FC-310N4NH6B

Núm của FC-310N4NH6B được chế tác theo dạng tròn cổ điển với các rãnh khía đều đặn xung quanh, giúp việc xoay chỉnh giờ trở nên dễ dàng và chắc tay hơn. Bề mặt núm được đánh bóng sáng gương, phản chiếu ánh sáng tinh tế, làm nổi bật phong cách sang trọng đặc trưng của Frederique Constant.

Điểm nhấn đặc biệt nằm ở phần chính diện núm nơi khắc chìm logo tinh xảo, biểu tượng cho sự chuẩn mực và đẳng cấp Thụy Sĩ. Sự kết hợp giữa tính tiện dụng và tính thẩm mỹ khiến núm đồng hồ của FC-310N4NH6B không chỉ là bộ phận kỹ thuật, mà còn là chi tiết trang trí tinh tế, góp phần khẳng định giá trị của một chiếc đồng hồ cao cấp.

Frederique Constant Highlife Heart Beat Automatic FC-310N4NH6B

5.3. Frederique Constant Classics Art Deco Carree FC-200MPW2AC2D6

núm đồng hồ của FC-200MPW2AC2D6 được chế tác theo dạng tròn cổ điển với rãnh khía đều đặn, giúp người dùng dễ thao tác chỉnh giờ, đồng thời tạo nên nét sang trọng đầy cổ điển. Điểm nhấn đặc biệt chính là viên cabochon xanh lam huyền bí được gắn trên bề mặt núm. Sắc xanh óng ánh dưới ánh sáng gợi liên tưởng đến những viên đá quý trên vương miện, mang lại cảm giác thanh lịch và quý phái, một đặc trưng thường thấy ở những mẫu đồng hồ nữ cao cấp.

Sự kết hợp giữa thiết kế rãnh khía tinh tế và viên cabochon xanh không chỉ nâng tầm thẩm mỹ, mà còn biến núm đồng hồ trở thành “chiếc trang sức thu nhỏ” trên cổ tay phái đẹp. Đây chính là chi tiết khiến FC-200MPW2AC2D6 ghi dấu mạnh mẽ trong lòng những tín đồ đồng hồ yêu thích sự duyên dáng pha lẫn nét xa hoa.

Frederique Constant Classics Art Deco Carree FC-200MPW2AC2D6

5.4. Longines PrimaLuna L8.115.4.98.6

Núm đồng hồ của L8.115.4.98.6 được thiết kế với dạng tròn khía cạnh đều đặn, tạo cảm giác chắc chắn khi thao tác chỉnh giờ, đồng thời mang đến hiệu ứng ánh sáng lấp lánh khi nhìn ở các góc khác nhau. Trên bề mặt núm, biểu tượng đồng hồ cát có cánh logo đặc trưng của Longines được khắc dập tinh xảo, vừa tăng tính nhận diện thương hiệu, vừa khẳng định đẳng cấp chế tác Thụy Sĩ.

Không chỉ dừng ở chức năng, núm đồng hồ này còn là “điểm nhấn thẩm mỹ”, bổ sung nét cổ điển xen lẫn hiện đại cho tổng thể thiết kế. Nhờ sự tỉ mỉ đến từng chi tiết, Longines đã biến núm đồng hồ trở thành một phần quan trọng, nâng tầm vẻ thanh lịch và sang trọng cho mẫu đồng hồ nữ L8.115.4.98.6.

Longines PrimaLuna L8.115.4.98.6

5.5. Alpina Alpiner Chronograph AL-750B4E6B

Núm đồng hồ của AL-750B4E6B được chế tác bằng thép không gỉ với bề mặt hoàn thiện phay xước tinh tế, tạo cảm giác mạnh mẽ và chắc chắn khi cầm nắm. Thiết kế núm có rãnh khía dày, giúp người đeo dễ dàng thao tác ngay cả khi đang mang găng tay, một yếu tố cực kỳ quan trọng với những chiếc đồng hồ thể thao và phi công.

Điểm nhấn đặc biệt chính là logo hình tam giác hướng lên, biểu tượng lịch sử của Alpina, được khắc dập nổi trên mặt núm. Biểu tượng này không chỉ tăng tính nhận diện thương hiệu mà còn gợi nhắc đến tinh thần “vượt núi chinh phục” mà Alpina luôn theo đuổi.

Núm đồng hồ của AL-750B4E6B không chỉ đơn thuần là bộ phận chỉnh giờ, mà còn đóng vai trò như một chi tiết thiết kế mạnh mẽ, góp phần hoàn thiện vẻ ngoài nam tính, thể thao và đậm chất kỹ thuật của chiếc đồng hồ chronograph này.

Alpina Alpiner Chronograph AL-750B4E6B

Khi nhìn vào một chiếc đồng hồ, nhiều người thường chỉ chú ý đến mặt số hay bộ máy, nhưng thực tế, núm đồng hồ lại là chi tiết nhỏ mang giá trị lớn. Nó không chỉ đảm bảo cho hoạt động chính xác của cỗ máy thời gian mà còn thể hiện rõ ngôn ngữ thiết kế, cá tính và đẳng cấp của từng thương hiệu. Từ sự mạnh mẽ, góc cạnh của Alpina, vẻ thanh lịch tinh xảo của Frederique Constant, sự sang trọng mềm mại của Longines, cho đến nét hiện đại, khỏe khoắn của Baume & Mercier – mỗi núm đồng hồ đều kể một câu chuyện riêng.

Với Đồng hồ Galle, chúng tôi tự hào mang đến cho khách hàng những tuyệt phẩm đồng hồ không chỉ hoàn hảo ở bộ máy, mà còn trau chuốt đến từng chi tiết nhỏ bé như núm đồng hồ. Đó chính là sự khác biệt làm nên giá trị lâu bền, xứng đáng để bạn tin tưởng và sở hữu.