Mặt số đồng hồ (dial) và các kiểu thiết kế mặt số đồng hồ được yêu thích nhất

Mặt số đồng hồ, hay dial, là bề mặt hiển thị thời gian, chức năng và ngôn ngữ thiết kế của một chiếc đồng hồ. Không chỉ gồm cọc số và thang phút, mặt số còn có thể tích hợp cửa sổ lịch, mặt số phụ, họa tiết chạm khắc, lớp men hoặc vật liệu tự nhiên. Cùng Đồng hồ Galle tìm hiểu cấu tạo, vật liệu, kỹ thuật chế tác và các kiểu mặt số phổ biến hiện nay.

Mặt số đồng hồ là gì ?

Mặt số đồng hồ hay dial là nơi hiện thị mọi thông và chức năng mà chúng ta cần khi sử dụng một chiếc đồng hồ như hiển thị thời gian, đếm giây, đếm ngược, lịch, v...v... Đây chính là vị trí để gắn các thành phần như các loại kim, ký tự, chỉ số và dấu hiệu.

Mặt số đồng hồ là nơi hiện thị mọi chức năng cũng như thể hiện tính thẩm mỹ của một chiếc đồng hồ

Ngoài việc thể hiện các chức năng cần thiết của đồng hồ thì mặt số cũng là thành phần quan trọng quyết định đến tính thẩm mỹ của những chiếc đồng hồ đeo tay.

1. Dân công sở chuộng sự thanh lịch: Mặt số tối giản, màu cổ điển – thanh lịch từng chi tiết.
2. Tín đồ thể thao, ưa mạo hiểm: Tương phản cao, dạ quang rõ nét – sẵn sàng mọi giới hạn.
3. Người cá tính, mê kỹ thuật: Mặt lộ cơ máy – phô diễn đam mê chính xác.
4. Doanh nhân đẳng cấp: Kim cương, vàng bạc – khẳng định vị thế sang trọng.
5. Nhà thám hiểm toàn cầu: Bản đồ thế giới, đa múi giờ – đồng hành mọi chuyến đi.

Mặt số đồng hồ có thể được làm từ nhiều nguyên liệu khác nhau như nhựa, đồng thau, kim loại chống gỉ hoặc ở những chiếc đồng hồ cao cấp mặt số đồng hồ còn được chế tạo bởi các nguyện liệu quý hiếm như bạc khối, vàng khối, v...v... và được trang trí vô cùng đặc biệt như khảm trai hay nạm kim cương. Thậm chí có những chiếc đồng hồ mà mặt số của chúng còn được khoét lỗ để có thể nhìn thấy bộ máy bên trong, dòng đồng hồ này được gọi là đồng hồ lộ cơ

Ở một số những chiếc đồng hồ đặc biệt nhiều chức năng hoặc đồng hồ cỡ lớn thì ngoài mặt số chính sẽ còn có những mặt số phụ để thể hiện những chức  năng phức tạp như Chronograph

Các bộ phận của mặt số đồng hồ

Trong chế tác đồng hồ, mặt số đồng hồ là một bộ phận có cấu trúc phức tạp với nhiều lớp hoàn thiện khác nhau. Mỗi chi tiết trên mặt số đều đảm nhận một vai trò riêng, từ việc hiển thị thời gian, hỗ trợ khả năng đọc đến tạo nên dấu ấn thẩm mỹ đặc trưng cho từng mẫu đồng hồ. Một mặt số hoàn chỉnh có thể bao gồm tấm nền, cọc giờ, thang đo, cửa sổ hiển thị chức năng, logo thương hiệu và nhiều chi tiết trang trí khác. Sự kết hợp giữa các thành phần này quyết định chiều sâu thị giác cũng như mức độ hoàn thiện của một chiếc đồng hồ.

Một mặt số đồng hồ cơ bản sẽ bao gồm những thành phần như kim, chỉ số giờ, gạch phút và logo thương hiệu

Tấm nền mặt số

Tấm nền (dial plate) là phần cấu trúc cơ bản tạo nên mặt số đồng hồ. Đây thường là một tấm kim loại mỏng được gia công chính xác theo kích thước bên trong bộ vỏ.

Trên tấm nền này, nhà sản xuất sẽ tạo các vị trí dành cho:

• Trục kim trung tâm.
• Cửa sổ lịch ngày, lịch tuần hoặc các chức năng bổ sung.
• Vị trí cố định cọc số, logo và các chi tiết trang trí.

Sau khi gia công, bề mặt nền có thể tiếp tục được xử lý bằng nhiều phương pháp như sơn màu, mạ kim loại, chải tia (sunburst), khắc hoa văn hoặc phủ men.

Ở những mẫu đồng hồ cao cấp, mặt số thường không chỉ gồm một lớp nền duy nhất mà được thiết kế dạng nhiều tầng (multi-layer dial). Các lớp này tạo hiệu ứng chiều sâu, giúp cọc giờ, logo hoặc các khu vực hiển thị nổi bật hơn khi quan sát dưới ánh sáng.

Cọc giờ và chữ số trên mặt số

Cọc giờ (hour markers) là bộ phận giúp người dùng xác định thời gian nhanh chóng, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc định hình phong cách thiết kế của đồng hồ.

Có hai phương pháp tạo cọc giờ phổ biến:

• Cọc số in: Các ký hiệu giờ được in trực tiếp lên bề mặt dial bằng kỹ thuật in chuyên dụng. Kiểu này thường xuất hiện trên những mẫu đồng hồ có thiết kế tối giản.
• Cọc số nổi: Các chi tiết kim loại được chế tác riêng rồi gắn lên mặt số. Phương pháp này tạo cảm giác nổi khối và cao cấp hơn.

Vật liệu chế tác cọc giờ cũng rất đa dạng, từ thép không gỉ, vàng, ceramic đến đá quý trên các mẫu đồng hồ trang sức.

Ngoài chức năng hiển thị, hình dạng cọc số còn thể hiện phong cách của đồng hồ:

• Cọc vạch mang vẻ thanh lịch, tối giản.
• Số Ả Rập tạo cảm giác thể thao, dễ đọc.
• Số La Mã mang phong cách cổ điển, sang trọng.
• Cọc phủ dạ quang phù hợp với đồng hồ thể thao hoặc đồng hồ lặn.

Thang phút và các vòng chia tỷ lệ

Bên cạnh cọc giờ, mặt số thường có thêm các hệ thống chia tỷ lệ giúp người dùng đọc thời gian chính xác hơn.

Phổ biến nhất là:

• Minute track: Vòng chia phút chạy quanh viền ngoài mặt số.
• Chapter ring: Vòng riêng biệt bao quanh khu vực trung tâm, tạo sự phân tầng trong thiết kế.

Ngoài hiển thị thời gian cơ bản, một số đồng hồ còn tích hợp các thang đo chuyên dụng:

• Tachymeter: Đo tốc độ trung bình dựa trên thời gian di chuyển.
• Telemeter: Đo khoảng cách dựa trên thời gian truyền âm thanh.
• Pulsometer: Hỗ trợ đo nhịp tim.

Trên đồng hồ GMT, vòng chia 24 giờ cũng là một phần quan trọng giúp người dùng theo dõi múi giờ thứ hai.

Cách bố trí thang đo cần đảm bảo sự cân bằng giữa tính thẩm mỹ và khả năng đọc. Một mặt số quá nhiều thông tin có thể gây rối mắt, trong khi thiết kế quá tối giản lại hạn chế chức năng sử dụng.

Logo, tên thương hiệu và thông tin trên mặt số

Logo thương hiệu là một trong những yếu tố nhận diện quan trọng nhất trên dial. Vị trí đặt logo thường được tính toán kỹ nhằm tạo sự cân đối với bộ kim và các chi tiết khác.

Ngoài logo, mặt số có thể chứa thêm:

• Tên bộ sưu tập.
• Tên dòng sản phẩm.
• Thông tin loại máy như Automatic, Quartz.
• Chứng nhận như Chronometer.
• Xuất xứ như Swiss Made.

Tuy nhiên, mỗi dòng chữ xuất hiện trên mặt số đều có ý nghĩa riêng. Không phải mọi ký hiệu đều đại diện cho một chứng nhận chất lượng, mà cần được hiểu dựa trên tiêu chuẩn cụ thể của từng thương hiệu.

Một số mẫu đồng hồ đặc biệt còn sở hữu Co-Signed Dial – mặt số đồng ký tên, thường xuất hiện trên những phiên bản hợp tác hoặc đồng hồ có giá trị sưu tầm cao.

Các kiểu thiết kế mặt số phổ biến

Mặt số đồng hồ đeo tay Teak

Có thể nhận ra kiểu mặt số này nhờ vào những đường kẻ thẳng đứng, xẻ dọc mặt số. Tùy theo từng thương hiệu mà độ dày, mức độ tinh xảo cũng như phương pháp đánh bóng, tạo màu đối với các đường kẻ này sẽ khác nhau.

Các đường kẻ dọc trên mặt số đồng hồ Orient Star SDV02003W0

Mặt số đồng hồ Co-Signed

Mặt số đồng hồ Co-Signed là dạng thiết kế mặt số đơn giản, chỉ bao gồm tên thương hiệu và nhà phân phối bán lẻ của mẫu đồng hồ đó. Thiết kế Co-Signed với những mức giá cao thường đến từ những thương hiệu hàng đầu như Patek Philippe, Tiffany & Co.

Mặt số Co-Signed trên mẫu đồng hồ cổ từ những năm 1960 của thương hiệu Breitling

Mặt số đồng hồ Open Heart

Mặt số Open Heart có thiết kế đơn giản với giờ, phút, giây và phần lộ máy ở góc 9h. Mặt số này được sử dụng phổ biến ở những thương hiệu đồng hồ Nhật Bản như: Orient, Seiko… Mặt số Open Heart là một trong những mặt số được yêu thích và lựa chọn nhiều nhất với giới trẻ, đặc biệt là nam giới ở độ tuổi 20-30.

Một mẫu đồng hồ cơ Orient Star với mặt số Open Heart được rất nhiều đấng mày râu khao khát sở hữu

Mặt số đồng hồ Skeleton

Skeleton được coi là mặt số vừa phức tạp nhất mà cũng vừa đơn giản nhất. Nói đơn giản là bởi mặt số này loại bỏ gần như tất cả những chi tiết trên bề mặt, chỉ giữ lại phần cọc số, giúp người dùng vừa quan sát được thời gian vừa ngắm nhìn được toàn bộ cỗ máy vận hành bên trong. Sự phức tạp của mặt số skeleton được thể hiện ở chỗ, vì không có mặt số nên phần khung máy và các chi tiết máy sẽ là hình ảnh hiển thị thay thế. Chính vì vậy, phần chi tiết máy phải được trau chuốt, chạm khắc tinh xảo để mang đến tính thẩm mỹ cao cũng như không ảnh hưởng đến chất lượng của đồng hồ.

Những mẫu đồng hồ có mặt số Skeleton thường có giá khá cao, hình trên là một mẫu Perrelet A1056/1 có giá niêm yết lên tới 170 triệu

Các kiểu hoàn thiện mặt số đồng hồ phổ biến

Mặt số đồng hồ Guilloche

Là tên gọi chung của tất cả các loại họa tiết được chạm khắc lặp đi lặp lại trên bề mặt của mặt số đồng hồ. Mặt số Guilloche là loại được sử dụng phổ biến nhất trên đồng hồ đeo tay hiện nay. Có thể phân loại vân Gulloiché thành các loại họa tiết sau:

• Họa tiết Tapisserie: Là họa tiết được cấu thành từ nhiều hình vuông nhỏ trên bề mặt của mặt số, cách nhau bởi các rãnh nhỏ. Cỗ máy chuyên dụng để tạo ra mặt số Tapisserie này có tên là Pantograph. Cỗ máy này có chức năng thực hiện các công đoạn sao chép, chạm khắc họa tiết từ một mô hình lớn hơn và tạo ra bản sao chính xác trên đồng hồ đeo tay.
• Họa tiết Clous De Paris: Đây là loại họa tiết được dùng thường xuyên nhất trên các mẫu đồng hồ. Họa tiết này được tạo nên từ vô số hình mũi nhọn của kim tự tháp cổ với kiểu dáng hình chóp tứ giác đều nằm sát bên nhau thẳng tắp theo cả hai phương ngang và dọc.

Họa tiết Clous De Paris trên mặt đồng hồ Frederique Constant FC-335MC4P6

• Họa tiết Sunburst: Là loại họa tiết được lấy cảm hứng từ các tia sáng tỏa ra từ nhiều nguồn sáng khác nhau. Họa tiết này được dùng nhiều ở dòng sản phẩm Seiko Cocktail.

• Họa tiết Flinqué: Họa tiết đòi hỏi phải được hoàn thiện bằng tay hoặc bằng máy móc công nghệ cao bởi quá trình khắc vân rất phức tạp. Sau khi hoàn thành, nghệ nhân sẽ phải phủ lên bản khắc một lớp bảo vệ mờ, thường là men hoặc sơn.

Mặt số chải tỉa (Sunburst/Soleil)

Đây là kỹ thuật tạo ra các đường vân mịn tỏa ra từ tâm mặt số giúp phản chiếu ảnh sáng theo nhiều góc độ khác nhau tạo nên hiệu ứng chuyển động mạnh mẽ.

Phay xước (Brushed/Satin-brushed)

Kỹ thuật này tạo ra các đường xước mịn song song hoặc theo một hướng nhất định tạo nên phong cách đơn giản hiện đại đồng thời tăng độ chống lóa khi sử dụng đồng hồ

Đánh bóng (Polished)

Bằng cách đánh bóng đến độ cao khiến cho các chi tiết trở nên sáng bóng kiến chúng trở nên sang trọng. Kỹ thuật này thường được áp dụng trên các chi tiết như kim hoặc cọc số.

Phay tròn (Circular Graining/Perlage)

Tạo nên các vòng tròn nhỏ lặp đi lặp lại mang đến sự cổ điển và sang trọng. Kỹ thuật này được áp dụng cho mặt số phụ và các chi tiết bộ máy tạo nên độ sang trọng và cao cấp

Tráng men (Enameling)

Bằng cách nung chảy bột thủy tinh để phủ lên mặt đồng hồ tạo nên một lớp men bóng mịn, bền bỉ và màu sắc sống động. Có nhiều loại tráng men phổ biến như Grand Feu (nhiệt độ cao), Cloisonné, Champlevé, Plique-à-jour

Sơn mài (Lacquer)

Tương tự như với tráng men kỹ thuật này cũng phủ lên mặt đồng hồ một lớp sơn mài giúp đồng hồ nhiều màu sắc, họa tiết sang trọng đẹp hơn 

Phân loại mặt số theo hệ thống cọc giờ

Cọc giờ là một trong những chi tiết quan trọng nhất trên mặt số, vừa đảm nhận nhiệm vụ hiển thị thời gian vừa góp phần định hình phong cách thiết kế của đồng hồ. Dựa vào cách thể hiện các mốc giờ, mặt số có thể được chia thành nhiều nhóm như cọc vạch, số Ả Rập, số La Mã, California hoặc thiết kế tối giản không cọc số.

-----------------------------------------------------------

Để được tư vấn cụ thể, Quý khách hàng liên hệ tới Galle Watch qua:
Hotline: 1800 6785
Facebook: https://www.facebook.com/GalleWatch/
Hệ thống Showroom: https://galle.vn/he-thong-cua-hang.html